Actueel

Actueel

maart 2016

Bizar suikerexperiment: hoe is het afgelopen?

Lees meer

Op 16 januari berichtten wij over het suikerexperiment van presentator Manuel Venderbos bij het RTL5-programma Galileo. De opdracht: een maand lang iedere dag 1 kilo ‘suiker’ eten. Maar hoe is het nu afgelopen met dit bizarre suikerexperiment? 

De vastgestelde gezondheidseffecten (hoge bloedglucosewaarde, darmproblemen, gewichtstoename) door dit experiment zijn niet specifiek voor suiker, maar toe te schrijven aan een overdaad aan calorieën. Ook bij het eten van 1 kilo kaas of 1 liter olijfolie per dag zal men negatieve gezondheidseffecten ondervinden. Wij reageren naar aanleiding van aflevering 3 en 4 van het programma Galileo, waarin het suikerexperiment van Venderbos aan bod komt (Uitzending: woensdag 9 en donderdag 10 maart, om 19.30 uur bij RTL5). 

Suikerexperiment geframed

Het suikerexperiment is duidelijk ‘geframed’: alle geraffineerde koolhydraten (zoals zetmeel in witbrood) zijn onterecht onder suiker geschaard en de grote hoeveelheden vet (in gevulde koeken, slagroomtaarten, chocolade, roze koeken, etc.) die Venderbos binnenkreeg met zijn extreme voeding zijn buiten beschouwing gelaten. Kwalijk is dat zowel Venderbos als de betrokken gezondheidsprofessionals (een sportarts en diëtist) alleen suiker de schuld geven van de gezondheidseffecten en klachten. De extreme overdaad aan calorieën -Venderbos at elke dag zo’n 5000 kcal, dit is twee keer zoveel als een gemiddelde volwassen in Nederland nodig heeft- benoemen ze helaas niet in de uitzending. Bovendien wordt een groot deel van de testresultaten onbesproken. Wij betreuren dat dit soort bizarre ongezonde eet-experimenten worden uitgevoerd ten behoeve van media-aandacht. Gelukkig had Venderbos tijdens het experiment begeleiding van gezondheidsprofessionals, anders was het wellicht slechter afgelopen met hem. Het was de juiste beslissing het experiment vroegtijdig te staken (Venderbos stopte op dag 16). Een dergelijk experiment is onverantwoord en iedere gezondheidsprofessional zou dit op voorhand moeten afraden. 

Onze volledige reactie op de tv-uitzending vind je hier.

januari 2016

Onzinnig tv-experiment: 30 kilo suiker in één maand

Lees meer

In het nieuwe populair wetenschappelijk RTL5-programma Galileo zal presentator Manuel Venderbos een maand lang 30 kilo suiker eten. Dit ‘experiment’ is medisch en ethisch onverantwoord, onrealistisch en praktisch onhaalbaar. Daarnaast zegt het niets over de gezondheidseffecten van een gebruikelijke inname van suiker. Een medisch-ethische commissie zou een dergelijk experiment ook nooit goedkeuren. In dit bericht geven wij u de feiten, waarom dit een bizar en onverantwoord experiment is.

Enorm overschot aan energie

30 kilo suiker bevat in totaal 120.000 kcal. Per dag is dit 4000 kcal. Suiker bevat namelijk (evenals andere koolhydraten en eiwitten) 4 kcal per gram. Deze hoeveelheid energie komt ook nog eens bovenop de energie die Venderbos uit andere macronutriënten haalt (het is moeilijk voor te stellen dat hij alleen puur suiker zal eten/drinken). In de aankondiging van het experiment zegt Venderbos bijvoorbeeld gevulde koeken en taart te eten en daar zitten naast suiker ook andere koolhydraten, vetten en eiwitten in. Een enorm overschot aan energie en een snelle toename van het lichaamsgewicht door dit experiment ligt voor de hand. Immers, een man met een zittend beroep en weinig beweging heeft volgens het Voedingscentrum gemiddeld 2500 kcal per dag nodig.

Niet suiker-specifiek

De uitkomst van dit experiment (snelle gewichtstoename) is niet specifiek voor suiker en zoetigheden. Zou je dit experiment uitvoeren met vetrijke snacks (kaas, worst, etc.) of zetmeel (pasta, rijst, quinoa, etc.) met hetzelfde overschot aan energie, dan kun je overeenkomstige gevolgen voor de gezondheid verwachten. De risico’s die Venderbos zelf noemt in het AD-artikel, zoals hoge bloeddruk en diabetes, zijn met name het gevolg van overgewicht. Mensen met overgewicht hebben een hoger risico op het ontwikkelen van diabetes type 2, hoog cholesterolgehalte en een hoge bloeddruk.

Nieuwsgierig naar de volledige reactie? Bekijk hier!

januari 2016

Nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen

Lees meer

De Amerikaanse overheid bracht op 7 januari 2016 nieuwe voedingsrichtlijnen uit. Deze richtlijnen zijn bestemd voor Amerikaanse beleidsmakers en gezondheidsprofessionals met als doel iedereen van 2 jaar en ouder te helpen aan een gezond en nutritioneel adequaat voedingspatroon. 

Belangrijkste adviezen

Hieronder volgen de belangrijkste adviezen uit de nieuwe Amerikaanse voedingsrichtlijnen voor een gezond voedingspatroon.

Een gezond voedingspatroon bevat:

  • Een variatie aan groenten van alle subgroepen: donkergroen, rood en oranje, peulvruchten (bonen en erwten), zetmeelrijke groenten en overige soorten

  • Fruit, vooral in de onbewerkte vorm

  • Granen, waarvan ten minste de helft volkoren granen

  • Zuivel laag in vet of vetvrij, zoals melk, yoghurt, kaas en/of verrijkte sojadranken

  • Een variatie aan eiwitrijke voedingsmiddelen, zoals vis en zeevruchten, mager vlees en gevogelte, eieren, peulvruchten (bonen en erwten), noten, zaden, en sojaproducten

  • Oliën

Een gezond voedingspatroon is beperkt in:

  • Verzadigde vetten en transvetten, toegevoegde suikers en natrium 

  • Indien men alcohol drinkt, zou dit met mate moeten zijn − tot 1 glas per dag voor vrouwen en tot 2 glazen per dag voor mannen − en alleen door volwassenen die conform de wet mogen drinken. 

Toegevoegde suikers zijn suikers die worden toegevoegd aan levensmiddelen door de consument, kok of fabrikant. Van nature aanwezige suikers zoals bijvoorbeeld die in melk en fruit vallen hier niet onder.

Advies over suikers

De limiet voor toegevoegde suikers (minder dan 10% van de dagelijkse energie-inname) is opgesteld om het voedingspatroon te kunnen voorzien van voedingsmiddelen uit de diverse voedingsgroepen en nutriëntenbehoefte zonder te veel calorieën binnen te krijgen. De calorische ruimte voor zowel toegevoegde suikers als verzadigde vetten is voor Amerikanen voor beiden niet meer dan 10 procent van de energie-inname. De aanbeveling om minder dan 10 procent van de energie-inname uit toegevoegde suikers te halen is geen aanvaardbare bovengrens opgesteld door het Institute of Medicine.

Nederland

In Nederland gelden de Richtlijnen goede voeding 2015 van de Gezondheidsraad. Deze richtlijnen zijn afgestemd op de Nederlandse situatie. Kenniscentrum suiker & voeding baseert zich op deze richtlijnen. Bekijk hier de belangrijkste adviezen over suikers en koolhydraten uit de Richtlijnen goede voeding 2015.  

december 2015

Nieuw: informatieve filmpjes over suiker

Lees meer

Maakt suiker nu dik of niet? En is suiker verslavend? En waarom zit er eigenlijk suiker in voedingsmiddelen? Om uitleg en antwoord te geven op dergelijke vragen heeft Kenniscentrum suiker & voeding in samenwerking met wetenschappers op dit gebied een vijftal informatieve filmpjes gemaakt. Bekijk ze hieronder:

Suiker en overgewicht – Prof.dr.ir. Edith Feskens, hoogleraar Voeding en Gezondheid in de levenscyclus, Wageningen University.

Suikerconsumptie – Prof.dr.ir. Edith Feskens, hoogleraar Voeding en Gezondheid in de levenscyclus, Wageningen University.

Wat zijn koolhydraten? – Prof.dr. Fred Brouns, hoogleraar Innovatie Gezonde Voeding, Maastricht University.

Suiker in voedingsmiddelen – Prof.dr. Fred Brouns, hoogleraar Innovatie Gezonde Voeding, Maastricht University.

Suiker en verslaving – Prof.dr. Rob Markus, bijzonder hoogleraar Neuropsychologie, Maastricht University 

 

november 2015

Nederlandse Gezondheidsraad lanceert nieuwe Richtlijnen goede voeding

Lees meer

Woensdag 4 november 2015 presenteerde de Nederlandse Gezondheidsraad het advies Richtlijnen goede voeding 2015. Het vervangt daarmee de oude richtlijnen uit 2006. Kern van het advies: eet volgens een meer plantaardig en minder dierlijk voedingspatroon. Van belang is ook vermindering van de consumptie van suikerhoudende dranken, waaronder fruitsappen.

Suikerhoudende dranken

Het advies luidt als volgt: ‘Drink zo min mogelijk suikerhoudende dranken.’ Onder suikerhoudende dranken vallen niet alleen dranken met toegevoegde suikers, maar ook fruitsappen. Het suikergehalte in beide dranken is immers vergelijkbaar. Onder dranken met toegevoegd suikers worden koude dranken waaraan sacharose (tafelsuiker), fructose of glucose is toegevoegd verstaan. Voorbeelden zijn vruchtendrank, vruchtennectar, frisdranken, ijsthee, gevitamineerd water en sportdranken waaraan suikers zijn toegevoegd. Goede alternatieven zijn: dranken zonder suikers, zoals thee, gefilterde koffie en water. De richtlijn is opgesteld wegens het verband tussen de consumptie van suikerhoudende dranken en een verhoogd risico op diabetes (dit verband verloopt via gewichtstoename door suikerhoudende dranken).

Nieuwe aanpak

Voor het eerst zijn de richtlijnen geheel geformuleerd in termen van voedingsmiddelen, waar dat voorheen nog grotendeels gebeurde in termen van voedingsstoffen. Daardoor zijn de richtlijnen beter te begrijpen voor de consument.

oktober 2015

Reactie op opiniestuk ‘The science is in: the case for a sugar tax is overwhelming’ van Robert Lustig

Lees meer

Kinderendocrinoloog Robert Lustig beweert in zijn opiniestuk, gepubliceerd in The Guardian op dinsdag 27 oktober 2015 dat suiker slecht is, niet omdat het calorieën bevat, maar simpelweg om het suiker is. Deze bewering baseert Lustig onder andere op de resultaten van zijn nieuwe onderzoek die hij recent publiceerde in het vakblad Obesity.

De huidige wetenschappelijke consensus is dat niet één specifieke voedingsstof, maar diverse voedings- en leefstijlfactoren bijdragen aan het ontstaan van chronische ziekten en aandoeningen zoals obesitas en diabetes type 2. Diverse onafhankelijke wetenschappelijke onderzoeksinstellingen hebben geconcludeerd dat suiker op zichzelf geen specifieke oorzaak is van obesitas of andere chronische ziekten (met uitzondering van tandcariës). Vanwege onvoldoende bewijs stelt de Nederlandse Gezondheidsraad in haar Richtlijnen goede voeding (2006) geen bovengrens vast voor het gebruik van (toegevoegde) suikers. Ook de Europese voedselveiligheidsautoriteit EFSA hanteert geen bovengrens. De boodschap die Robert Lustig al jaren verkondigt, is dus niet onderbouwd met wetenschappelijke feiten en strookt niet met de opvatting van de Gezondheidsraad. Matige consumptie van suiker, als onderdeel van een gezond voedingspatroon, veroorzaakt geen obesitas of diabetes type 2. 

juli 2015

Britse gezondheidsraad adviseert halvering van suikerinname

Lees meer

Op vrijdag 17 juli 2015 publiceerde de Britse gezondheidsraad (Scientific Advisory Committee on Nutrition) het rapport ‘Koolhydraten en Gezondheid’. De raad adviseert de inname van vrije suikers te beperken tot niet meer dan 5 procent van de dagelijkse energie-inname. Daarnaast beveelt ze aan het gebruik van suikerhoudende dranken te minimaliseren, zowel in kinderen als in volwassenen.

Met dit advies hoopt de Britse raad de problematiek rond welvaartsziektes als obesitas, diabetes en tandbederf in het Verenigd Koninkrijk aan te pakken. De aanbeveling om de inname van vrije suikers te beperken tot 5 energieprocent betekent voor volwassenen en kinderen van 11 jaar en ouder niet meer dan 30 gram suikers per dag. In de praktijk zal een hoop mensen deze richtlijn niet halen. Velen overschrijden de grens van 5 energieprocent namelijk al met een glas sinaasappelsap (200 milliliter) en een boterham met jam.  

Vrije suikers zijn alle suikers toegevoegd aan voedingsmiddelen door de fabrikant, bereider of consument en de suikers die van nature aanwezig zijn in honing, siropen en vruchtensappen- en concentraten. De suikers van nature aanwezig in zuivelproducten en fruit en groente zijn niet inbegrepen in de term.

Nederlandse richtlijnen

De Wereldgezondheidsorganisatie kwam in maart 2015 met een vergelijkbaar advies. Een uitgebreide uitleg en reactie van experts daarop leest u hier. Kenniscentrum suiker & voeding baseert zich op de Richtlijnen goede voeding van de Gezondheidsraad. Deze richtlijnen zijn afgestemd op de Nederlandse situatie. De huidige richtlijnen komen uit 2006, de nieuwe worden dit najaar verwacht. 

juni 2015

Reactie column Teun van de Keuken in de Volkskrant

Lees meer

Teun van de Keuken beklaagt zich over de tekst ‘Suiker en suikerproducten passen in een gezonde gevarieerde voeding en actieve leefstijl’, op de achterkant van een suikerstroopfles. Van de Keuken vindt deze tekst misleidend.

Uitspraak Reclame Code Commissie

In 2014 is er een klacht ingediend bij de Reclame Code Commissie (RCC) over de betreffende tekst. Daarin werd Van Gilse (onderdeel van Suiker Unie) door de RCC in het gelijk gesteld en werd de klacht afgewezen. De uitspraak van de RCC luidde: “Door Suiker Unie is voldoende aannemelijk gemaakt dat volgens onafhankelijke instanties als de Gezondheidsraad en het Voedingscentrum bij een gezond en gevarieerd voedingspatroon en een actieve leefstijl niet van de consumptie van suiker(producten) hoeft te worden afgezien.” Gelet op het vorenstaande wordt als volgt beslist: de commissie wijst de klacht af. Desondanks besloot Suiker Unie vorig jaar de tekst van de verpakking te halen. Sinds december 2014 brengt Suiker Unie alleen nog maar producten uit zonder de tekst. De verpakking die Van de Keuken had kwam uit een oude oplage.

Deze zaak kunt u hier teruglezen.

 

april 2015

Reactie op uitzending Brandpunt ‘De strijd tegen sluipsuikers’

Lees meer

Op dinsdag 31 maart 2015 verscheen een reportage op de KRO-NCRV van Brandpunt ‘De strijd tegen sluipsuikers’. Brandpunt presenteerde de volgende onjuistheden:

Appels met peren vergelijken

Brandpunt stelt dat we maximaal ‘6 suikerklontjes’ mogen eten, maar er 25 eten. Dit gekozen ‘maximum’ aan suiker refereert niet naar het sterke advies van de WHO (hoeveelheid vrije suikers in de vorm van 12 suikerklontjes), maar naar het conditionele advies (de hoeveelheid vrije suikers in de vorm van 6 suikerklontjes). Voor dit conditionele advies is heel weinig bewijs. De grens is gesteld in vrije suikers en zou dus ook vergeleken moeten worden met de inname van vrije suikers. Echter, in de uitzending worden de 6 suikerklontjes van de WHO vergelijken met heel onnauwkeurige data van Euromonitor (25 suikerklontjes). De meest nauwkeurige gegevens die we in Nederland hebben geven aan dat de gemiddelde inname van vrije suikers in Nederland 74 gram per dag is (gewicht van 19 suikerklontjes).

Van nature aanwezige suikers ten onrechte gepresenteerd als toegevoegd

Op de etiketten van voedingsmiddelen wordt er aangegeven hoeveel suikers er in totaal in het product zitten. Dit zijn dus zowel de van nature aanwezige suikers als de suikers die toegevoegd zijn aan het product. Brandpunt presenteert ook de van nature aanwezige suikers in een product als suikerklontjes. Hierdoor lijkt het alsof ook de van nature aanwezige suikers door de industrie in de producten zijn gestopt. Om een voorbeeld te noemen: in tomatenketchup zitten ook een hoop van nature aanwezige suikers uit tomaten.

Benamingen van suiker op verpakkingen is wettelijk bepaald

De benaming van de verschillende suikers op verpakkingen van producten, zoals dextrose, glucose-fructosestroop, suiker, etc. is wettelijk bepaald. Het is bijvoorbeeld niet toegestaan om suiker in de ingrediëntendeclaratie te zetten, wanneer er dextrose in zit. Suiker en dextrose zijn beide wel vormen van suikers, maar het zijn verschillende ingrediënten. De ingrediënten moeten dan ook met hun specifieke naam worden vermeld. De reden van de verschillende benamingen van suikers op etiketten van verpakte producten is dus niet om ‘suiker op etiketten onder schuilnamen te verdoezelen’ zoals beweerd wordt in de uitzending, maar simpelweg omdat fabrikanten zich aan de wet moeten houden. Uiteindelijk komen alle suikers opgeteld in het product in de voedingswaardedeclaratie alsnog terug als ‘totaal suikers’.

Suiker is niet verslavend

Brandpunt kiest helaas iemand voor de uitzending die van mening is dat suiker wel verslavend is. Echter, het gros van de wetenschappers zijn het er over eens dat suiker niet verslavend is.

Suiker als dé grote boosdoener voor chronische ziekten en overgewicht

Door de grote hoeveelheden suikers in ons voedsel zouden we steeds meer risico lopen op het krijgen van ziektes. Suikers leveren inderdaad calorieën en maken eten smakelijk. Indirect kunnen ze bijdragen aan het ontstaan van overgewicht en obesitas. Maar in het WHO rapport is te lezen dat dit komt door de calorieën in suiker en niet door een specifiek dikmakend effect van suiker ten opzichte van bijvoorbeeld koolhydraten uit rijst of aardappelen. Mensen met overgewicht of obesitas lopen een verhoogd risico op het ontstaan van diabetes type 2, hart- en vaatziekten en enkele andere ziekten. Overgewicht of obesitas wordt veroorzaakt door een te hoge inname van energie, en niet specifiek van suiker. Een heel belangrijk punt dat niet genoemd is in Brandpunt, is dat inname van suikers, met uitzondering van tandcariës, geen directe risicofactor is voor het ontstaan van chronische ziekten.

Een uitgebreide uitleg met referenties over de uitzending van Brandpunt vindt u hier

maart 2015

Nieuwe WHO-richtlijnen over de inname van vrije suikers

Lees meer

Op woensdag 4 maart 2015 zijn de definitieve richtlijnen over de inname van vrije suikers voor volwassenen en kinderen door de World Health Organization (WHO) gepubliceerd. Het conceptrapport van deze richtlijnen verscheen eerder al in maart 2014. Bij het opstellen van de richtlijnen is in eerste instantie zowel gekeken naar tandcariës als lichaamsgewicht. De uiteindelijke richtlijn van 10% en 5% is alleen gebaseerd op het voorkomen van tandcaries.

Volgens de WHO zou men minder dan 10% van de dagelijkse energie-inname uit ‘vrije suikers’ moeten halen. Dit is een sterke aanbeveling. Daarnaast is er het extra (conditionele) advies om de inname terug te brengen naar minder dan 5%. Beide richtlijnen zijn gebaseerd op het voorkomen van tandcariës en niet op het voorkomen van overgewicht. Ook geeft de WHO het advies om gedurende de hele levenscyclus de inname van vrije suikers te verminderen (sterke aanbeveling).

Voor iemand die 2000 kcal per dag binnenkrijgt betekent 5 energieprocent dat er maar 100 kcal beschikbaar is voor vrije suikers. Dat wil zeggen 25 gram. Eén glas sinaasappelsap levert al 18 gram van nature aanwezige vrije suikers. In een Westerse samenleving als Nederland is deze norm zeer moeilijk te realiseren.

Vrije suikers
Vrije suikers zijn door fabrikant en consument aan producten toegevoegde suikers en de van nature aanwezige suikers in honing, siroop, vruchtensap en vruchtenconcentraat. De van nature aanwezige suikers in fruit, groente en zuivelproducten vallen hier niet onder.

Wetenschappelijke basis
Voor de aanbeveling om vrije suikers verder terug te dringen tot minder dan 5 energieprocent zijn drie Japanse studies naar tandcariës uit de jaren vijftig/zestig gebruikt. De WHO vindt dat zelf een zwakke wetenschappelijke onderbouwing.

Voor meer informatie, zie:
> Persbericht Kenniscentrum suiker & voeding
> WHO-nieuwsflits