Actueel

Actueel

februari 2018

Was er ooit een suikersamenzwering?

Lees meer

In de jaren 80 implementeerde de Amerikaanse overheid een laag-vet campagne met als doel haar burgers te beschermen tegen hart- en vaatziekten. Auteurs Johns en Oppenheimer van dit artikel halen recente verdachtmakingen onderuit dat de suikerindustrie de bewijslast voor de link tussen suiker en hart- en vaatziekten in de jaren 60 bagatelliseerde en zo de overheid richting een voedingsbeleid tegen vet stuurde. 

Recente verdachtmakingen

De verdachtmakingen werden in september van 2016 geuit door onderzoekers van de University of California. Ze vonden documenten die aantoonden dat de suikerindustrie mid jaren 60 Harvard-onderzoekers in het geheim hadden betaald een studie uit te voeren die de link tussen suiker en hart- en vaatziekten (HVZ) moest verdoezelen. In die tijd waren er twee theorieën over de oorzaak van HVZ: 1. ‘de suikerhypothese’, die HVZ toeschreef aan (over)consumptie van toegevoegde suikers en 2. ‘de vethypothese’ die uitging van totaal vet, verzadigd vet en cholesterol als voornaamste oorzaak van HVZ. Volgens de onderzoekers van de University of California domineerde de vethypothese na publicatie in 1967 van een door de suikerindustrie gesponsorde studie…Lees hier de volledige samenvatting.

januari 2018

Suikerstroop nu ook Gegarandeerde Traditionele Specialiteit

Lees meer

De Europese Commissie heeft vrijdag 12 januari 2018 bekend gemaakt dat het typisch Nederlandse product Suikerstroop een beschermde status ‘Gegarandeerde Traditionele Specialiteit’ (GTS) heeft gekregen. 

Suikerstroop is van oudsher een bijproduct van de suikerraffinage. Het wordt verkregen uit de stroperige vloeistof die overblijft bij de bereiding van suiker uit suikerbieten. In het begin van de 17e eeuw werd suikerstroop handmatig geproduceerd. Sinds 1908 wordt het fabrieksmatig gemaakt en sindsdien is de methode ongewijzigd. Uniek is dat suikerstroop 100% uit bietsuiker is gemaakt. De stroop heeft een zoet-zoute smaak. De bescherming is toegekend vanwege de traditionele productiemethode en samenstelling.

Suikerstroop wordt veel gebruikt in traditionele streekgerechten zoals Groningse kruidkoek, bruine bonen met appeltjes en Limburgse Zoervleisj (zuurvlees). Basterdsuiker is al sinds 2013 een GTS en nu is de Van Gilse Suikerstroop dat ook. In Nederland hebben verder Boerenkaas en de Hollandse Nieuwe deze beschermde status.

oktober 2017

Uitspraak over verband suiker en kanker sterk genuanceerd

Lees meer

Onlangs publiceerden Vlaamse wetenschappers een laboratoriumstudie waarin zij een versnelde suikerafbraak door tumorcellen onderzoeken en hoe dit leidt tot de groei van kanker. Een van de betrokken onderzoekers Johan Thevelein, beweerde vervolgens in de media dat kankerpatiënten beter op een suikervrij of suikerarm dieet kunnen overgaan. Het onderzoek zelf bevestigt deze uitspraak niet en de bewering is volgens verschillende oncologen voorbarig en onjuist. [In het onderzoek gaat het specifiek om glucose, niet om suiker (sacharose) per sé.]

Onjuiste uitspraak

In de Belgische krant De Morgen geven vooraanstaande oncologen de volgende kritiek op de uitspraak van Thevelein:

  • Het is erg voorbarig om resultaten vanuit celbiologisch onderzoek in een laboratorium te generaliseren naar de klinische praktijk. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Om iets te kunnen zeggen over het effect van suiker in de voeding van kankerpatiënten zou je de overlevingskansen van twee groepen kankerpatiënten moeten vergelijken, de ene groep met een suikerrijk en de ander met een suikerarm dieet.

  • Kankercellen zijn heel flexibel: als je suikers weg zou nemen van kankercellen gaan deze cellen op zoek naar een andere brandstof, bijvoorbeeld vet. Dit is in eerder onderzoek aangetoond.

  • De behandeling van kankerpatiënten is zwaar. Het is belangrijk dat ze voldoende voedingstoffen (inclusief energie) binnenkrijgen. Door het schrappen van suiker uit hun dieet kan het gevaar bestaan dat de patiënt te veel verzwakt. Dit komt de behandeling niet ten goede.

Lees hier het volledige artikel in De Morgen.

Suikervrij dieet geen zin

Een andere kritisch artikel over de uitspraak van de Vlaamse onderzoeker geeft aan dat het suikerverbruik (lees glucoseverbruik) van een tumor zeer klein is (minder dan 2 gram per 100 gram tumorweefsel) in verhouding met de dagelijkse koolhydraatinname (zo’n 250-300 gram per dag) plus de glucose die ons lichaam zelf aanmaakt uit voornamelijk leverglycogeen (zo’n 200 gram per dag, ook met een suikervrij dieet). Voor een kankerpatiënt heeft een suikervrije dieet dus geen enkele zin. [Een suikervrije dieet heeft in dit geval dus ook betrekking op koolhydraten in het algemeen, aangezien koolhydraten door het lichaam worden omgezet tot bloedglucose. Bloedglucose komt uiteindelijk bij de tumor terecht.]

Conclusie

De resultaten van dit onderzoek hebben geleid tot ongefundeerde uitspraken van een van de betrokken onderzoekers, hetgeen veel verwarring schept voor kankerpatiënten en consumenten. Het is nooit aangetoond dat een suikerarm of suikervrij dieet heilzaam werkt bij kankerpatiënten. Bovendien geven vooraanstaande oncologen aan dat het schrappen van suiker uit het dieet van patiënten niet effectief is in de behandeling tegen kanker en zelfs risico’s met zich meebrengt.

augustus 2017

Nieuwe beweegrichtlijnen Gezondheidsraad

Lees meer

Volgens de nieuwe beweegrichtlijnen, die op 22 augustus 2017 verschenen, zouden volwassenen wekelijks ten minste twee en een half uur matig intensief moeten bewegen en kinderen dagelijks minstens een uur.

Ook adviseert de Gezondheidsraad voor beide groepen spier- en botversterkende activiteiten, zoals krachttraining. Voldoende bewegen verkleint het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en depressieve gevoelens. Bij ouderen verlaagt bewegen bovendien het risico op botbreuken en verbetert het de loopsnelheid en spierkracht. Ook voor kinderen is voldoende beweging belangrijk, omdat het de kans op depressieve symptomen vermindert en het de botkwaliteit, spierkracht en fitheid verbetert. 

Meer weten? Kijk hier

Bron: Gezondheidsraad – Beweegrichtlijnen 2017

juli 2017

Geen verband inname suikers en diabetes

Lees meer

Er is geen bewijs dat suikers met fructose, zowel in vast en vloeibare vorm, gerelateerd zijn aan een verhoogd risico op diabetes type 2. Dit blijkt uit een samenvattend onderzoek waarin de onderzoekers 15 eerdere studies naar suikers en diabetes analyseerden. 

De onderzoekers vergeleken de hoogste met de laagste innames van suikers die fructose bevatten. Er was hierbij geen onderscheid tussen van nature aanwezige en toegevoegde suikers. De onderzoekers wilden met deze studie bepalen of het verband tussen suikerhoudende dranken en diabetes type 2 (vanaf nu diabetes in dit artikel) te verklaren is door suikers die fructose bevatten.

Beschermend verband suiker

De onderzoekers vonden geen verband tussen de inname van fructosehoudende suikers en een hoger risico op diabetes. 

Verklaring voor resultaten

De onderzoekers konden niet aantonen dat het verband tussen suikerhoudende dranken en diabetes gelinkt is via de inname van fructosehoudende suikers. Ze noemen een aantal verklaringen voor deze bevindingen:

  • Mensen met een hoog risico op diabetes vermijden suikers als preventiestrategie.
  • Mensen met een laag risico op diabetes hebben een hogere suikersinname uit voedingsmiddelen waarvan geen of een beschermend verband is aangetoond met diabetes (zoals granen en graanproducten, fruit en fruitproducten, zuivel en zuivelproducten).

Suikerhoudende dranken en diabetes: hoe dan gelinkt?

De onderzoekers bespreken alternatieve verklaringen voor het verband tussen suikerhoudende dranken en diabetes (want de inname van suikers met fructose verklaarde het verband dus niet, zo vonden ze):

  • Suikers in vloeibare vorm zijn minder verzadigend en bevorderen een overmatige energie-inname. Dit draagt mogelijk bij aan overgewicht en diabetes.
  • Suikerhoudende dranken zijn een ‘marker’ voor een ongezonde leefstijl. Mensen die veel suikerhoudende dranken consumeren, hebben een hogere energie-inname, zijn minder lichamelijk actief en roken meer.

Zwak bewijs

De onderzoekers beoordeelden het bewijs voor de resultaten als zwak. De reden hiervoor was een aantal beperkingen in de methoden van het onderzoek. 

Lees hier het volledig artikel. 

juni 2017

Koolhydraten, vetten en lichaamsgewicht

Lees meer

Energieverbruik en verlies van vetmassa zijn hoger bij diëten hoog in koolhydraten en laag in vet vergeleken met diëten hoog in vet en laag in koolhydraten. Dat blijkt uit een recente meta-analyse van 32 gecontroleerde onderzoeken, waarin koolhydraten en vet isocalorisch (met eenzelfde hoeveelheid calorieën) werden uitgewisseld. 

In de 32 meegenomen onderzoeken, zaten in totaal 563 proefpersonen en de hoeveelheid koolhydraat varieerde van 1-83% en de hoeveelheid vet van 4-84% van de totale calorie-inname. De hoeveelheid eiwitten en calorieën was gelijk in de geïncludeerde onderzoeken. In de laagvetdiëten was het gemiddelde energieverbruik gemiddeld 26 kcal per dag hoger dan in de hoogvetdiëten. De laagvetdiëten scoorden gemiddeld ook hoger wat betreft vetverlies; 16 gram per dag meer dan bij hoogvetdiëten. Het effect is echter zo klein dat het fysiologisch niet relevant is. Maar de resultaten zijn tegenovergesteld van wat het populaire ‘koolhydraat-insulinemodel’ voorspelt; namelijk dat koolhydraten specifiek dikmakend zouden zijn omdat ze zorgen voor de afgifte van insuline, wat de vetopslag stimuleert en het energieverbruik zou verminderen. Een calorie is dus gewoon een calorie wanneer het aankomt op lichaamsvet en energieverbruik onder deze omstandigheden.

Lees hier meer informatie over het onderzoek.

mei 2017

Foodweken NPO 3: That Sugar Film

Lees meer

Naar aanleiding van de NPO 3 Foodweken zendt de zender donderdag 1 juni 2017 ‘That Sugar Film’ uit. Deze documentaire was vorig jaar te zien in de Nederlandse bioscopen en toont hoe Australische acteur Damon Gameau twee maanden lang op een suikerrijk voedingspatroon leeft. Een korte reactie op deze film.

De film in het kort: Damon Gameau leeft voor twee maanden op een suikerrijk voedingspatroon. Dit houdt in 40 theelepels (160 gram) aan fructose en/of sacharose (suiker). Voor, tijdens en na afloop van het ‘experiment’ worden onder andere zijn lichaamsgewicht, buikomtrek en leverwaarden gemeten. Twee maanden later is Gameau ruim 8 kilo aangekomen.

Meer dan alleen suiker

Het voedingspatroon van Gameau is niet alleen rijk aan suikers, hij eet daarnaast geen groente meer, geen (gezonde) vetten en minder eiwitten. Ook dwingt hij zichzelf zo tot het extreme, dat hij moet overgeven. Het spreekt voor zich dat een dergelijk voedingspatroon ongezond is, dit heeft niet alleen te maken met de grote hoeveelheid suikers.

Dikker met minder calorieën?

Gameau komt in twee maanden tijd ruim 8 kilo aan. Hij zegt echter niet meer calorieën te hebben gegeten dan voorheen, waarschijnlijk zelfs iets minder. Ook zou zijn fysieke activiteit hetzelfde zijn gebleven. Je kunt echter onmogelijk minder energie innemen, net zoveel verbranden en toch ruim 8 kilogram aankomen in twee maanden.

Fructose

Gameau zet fructose in de film weg als dé boosdoener. Fructose komt van nature voor in fruit, honing en groente. Daarnaast bestaat kristalsuiker voor 50% uit fructose. Ook de meeste suikersiropen bestaan voor ongeveer de helft uit fructose. Gameau’s leverwaarden verslechterden tijdens het ‘experiment’ en wezen op leververvetting. Daarnaast verhoogde het vetzuurgehalte in zijn bloed. Snelle gewichtstoename zoals bij Gameau gebeurde, zorgt voor negatieve gezondheidseffecten en overgewicht is sterk geassocieerd met niet-alcoholische leververvetting. Wat betreft de gezondheidseffecten van fructose: hier is veel onderzoek naar gedaan. Grote hoeveelheden fructose (meer dan 20 procent van de energie-inname of meer dan 100 gram per dag) kan leiden tot negatieve gezondheidseffecten. Een matige fructoseconsumptie (30-60 gram per dag) past in een gezond voedingspatroon. In Nederland ligt de gemiddelde inname van fructose 49 gram per dag.

Onze volledige reactie op That Sugar Film hebben wij vorig jaar op kenniscentrumsuiker.nl geplaatst.

april 2017

Geen bewijs voor ‘suikerverslavingsmodel’ bij overgewicht

Lees meer

Suiker- en voedselverslaving zijn termen die vaak worden gebruikt in populaire media. Suiker zou verslavend zijn en op die manier overeten stimuleren. Onderzoekers van Maastricht University onderzochten of studenten (n=1495) ‘verslavingsachtige symptomen’ ervaren bij de consumptie van diverse hartige en suikerrijke voedingsmiddelen. En komt dit wellicht vaker voor bij suikerrijke producten? Ze betrokken bij hun onderzoek ook een mogelijke relatie met de BMI en depressie.

Hun conclusie: suikerrijke voedingsmiddelen (zoals snoep, frisdrank) dragen minimaal bij aan ‘voedselafhankelijkheid’ en een verhoogd risico op gewichtstoename. Voedingsmiddelen rijk aan vet en suiker/eiwit (kaas, worst en chocola, gebak) waren wel gerelateerd aan voedselafhankelijkheid en overgewicht. 

Achtergrond

Hoewel voedsel- suikerverslaving in de media dan wel veel gebruikte termen zijn, is de wetenschappelijke consensus dat er onvoldoende bewijs is dat voedingsstoffen - met uitzondering van alcohol - verslavend zijn. In 2013 bracht NeuroFAST, een onafhankelijk samenwerkingsverband tussen Europese universiteiten en onderzoeksinstellingen, een consensusverklaring uit.

maart 2017

Suikerconsumptie Australië neemt af, overgewicht neemt toe

Lees meer

De consumptie van suikers en van suikerhoudende dranken daalde de afgelopen jaren in Australië. Tegelijkertijd steeg het aantal mensen met overgewicht aanzienlijk. Dit blijkt uit onderzoek van professor Brand-Miller (verbonden aan de Universiteit van Sidney) en dr. Alan Barclay.  

Beschikbaarheid toegevoegde suikers en zoetstoffen

De beschikbaarheid van toegevoegde suikers en zoetstoffen is met 16% gedaald van 152 gram per dag in 1980 naar 127 gram per dag in 2011. De prevalentie van obesitas steeg in diezelfde periode met 80%.    

Nationale voedselconsumptiepeilingen

Ook nationale voedselconsumptiepeilingen laten een daling zien. De inname van toegevoegde suikers bij volwassen mannen daalde met 18% van 72 gram per dag in 1995 naar 59 gram per dag in 2011-2012. Bij vrouwen bleef de inname gelijk. In hetzelfde tijdsbestek daalde het aandeel van de energie-inname uit suikerhoudende dranken (inclusief sappen) met 10% bij volwassen mannen en 20% bij vrouwen.

Nationale verkoopcijfers van boodschappen

Nationale verkoopcijfers van boodschappen lieten zien dat per hoofd van de bevolking inname van toegevoegd suikers uit frisdrank daalde met 26% tussen 1997 en 2011 (van 23 naar 17 gram per dag).

Lees hier meer informatie over het onderzoek. 

februari 2017

Nederlanders eten weinig ‘verborgen suikers’

Lees meer

In de nieuwsbrief van Foodwatch van 21 februari 2017 is te lezen dat ‘de winkelschappen vol liggen met mierzoet eten’. Naast snoep, koek en snacks zijn ook in maaltijdsalades, vleeswaren, beschuit, hartige sauzen, brood en vele andere producten suikers toegevoegd. Ze zouden er voor zorgen dat we onbewust veel meer suikers binnenkrijgen dan gewenst. Uit recent onderzoek van Wageningen University – gebaseerd op gegevens uit de laatste Voedselconsumptiepeiling (2007-2010) van het RIVM – blijkt dat deze ‘verborgen’ suikers maar een kleine bijdrage leveren aan de inname van suikers. Gemiddeld 4,1 gram per dag. Dat is de hoeveelheid van één suikerklontje ofwel een slokje appelsap.

Met de term ‘verborgen suikers’ bedoelen ngo’s, suikers die zijn toegevoegd aan producten waarvan de consument het niet direct verwacht. De EU verplicht fabrikanten om alle toegevoegde suikers specifiek te vermelden op het etiket. Suikers zijn dus nooit verborgen in een product.

Fabrikanten gebruiken 'verborgen suikers' onder meer in soepen, sauzen, vleeswaren en hartige snacks. De suikers helpen bijvoorbeeld om de juiste, kleine hoeveelheid geur- of smaakstoffen tijdens het productieproces toe te voegen. Deze suikers hebben zo een technologische functie. Een bakker voegt bijvoorbeeld een beetje suiker toe om brooddeeg te laten rijzen. Dit brood bevat per 100 gram, 2 tot 3 gram suikers. Per boterham is dat 0,7 tot 0,9 gram suikers.

Vergelijk dat maar eens met ketchup. Deze saus bevat naar verhouding veel suikers (25 gram per 100 gram). Een derde van die suikers komt uit de tomaten zelf. De overige suikers zijn toegevoegd om de zure smaak te neutraliseren en de wateractiviteit te verlagen. Twee derde valt onder de term ‘verborgen suikers’. Eén eetlepel ketchup levert 6,2 gram suikers maar Nederlanders eten gemiddeld niet veel ketchup.

De Wageningse onderzoekers hebben vastgesteld dat ‘verborgen suikers’ gemiddeld minder dan 1 procent (0,7 procent) van de totale hoeveelheid calorieën leveren. Het overgrote deel (92 procent) van de inneming van toegevoegde suikers wordt geleverd door ‘zoete’ producten als frisdrank, cake en koek, sap, suiker en snoep. Dit zijn producten waarvan de onderzoekers aannemen dat de consument de aanwezigheid van suikers hierin verwacht.

Lees meer over dit onderzoek op de website van het Kenniscentrum suiker & voeding