Actueel

Actueel

april 2018

Reactie op ‘Suikerterugroepactie’ Diabetes Fonds

Lees meer

Op 4 april startte het Diabetes Fonds met de Suikerterugroepactie. Consumenten kunnen volgens het Diabetes Fonds product ‘terugbrengen’ die teveel suiker zouden bevatten. Het Diabetes Fonds wil zo een signaal afgeven richting de voedingsindustrie.

Volgens het Diabetes Fonds zitten niet in alleen frisdrank, koek en snoep veel suiker, maar ook in producten waar je ze niet verwacht. Producten met deze zogenaamde ‘verborgen suikers’ zitten met name in hartige producten, zoals groenteconserven, sladressings, vleeswaren en sauzen. Ze smaken niet (overduidelijk) zoet, dus verwacht men over het algemeen niet dat aan deze producten suiker is toegevoegd.

Hoeveel ‘verborgen suikers’ eten we?

Volgens het Diabetes Fonds krijgen we door de consumptie van dit soort producten alsnog veel suiker binnen. Volgens onderzoek van Wageningen University eten Nederlanders gemiddeld 4 gram ‘verborgen suikers’ per dag. Dit is slechts 1 suikerklontje en minder dan 1% van de totale dagelijkse energie-inname. De rest van de toegevoegde suikers (in totaal 71 gram) krijgen we binnen met het eten van producten waar men wel bewust is van de aanwezigheid van suikers: frisdrank, koek, snoep, etc.

Meer informatie over ‘verborgen suikers’, bekijk deze factsheet.

Suiker slechts deel van probleem

De focus op suiker in relatie met diabetes type 2 is onterecht. Diabetes type 2 wordt niet veroorzaakt door suiker per se. Het is ook geen specifieke risicofactor voor diabetes type 2. Wel kan het gebruik van veel suiker bijdragen aan overgewicht, een belangrijke risicofactor voor het ontwikkelen van diabetes type 2. Daarnaast leidt consumptie van vloeibare suikers (denk aan frisdrank en vruchtensap) gemakkelijk tot overconsumptie (ze verzadigen namelijk minder dan vaste suikers of vaste calorieën), hetgeen overgewicht veroorzaakt. Daarom adviseert de Gezondheidsraad om zo min mogelijk suikerhoudende dranken te drinken. Naast overgewicht zijn weinig lichaamsbeweging en roken belangrijke leefstijlrisicofactoren. Een gezond lichaamsgewicht, voldoende beweging en een evenwichtige voeding vormen de kern van een leefstijl die de kans op diabetes type 2 zo klein mogelijk houdt.

Meer informatie over suiker en diabetes, bekijk deze position paper.

Bekijk hier de volledige reactie. 

 

maart 2018

EFSA keurt claim voor koolhydraatrijke sportdranken goed

Lees meer

Op 13 maart 2018 keurde EFSA, de Europese Voedselveiligheidsautoriteit een gezondheidsclaim voor koolhydraatrijke sportdranken goed. Voortaan mogen fabrikanten vermelden dat deze dranken de sportprestatie bij hoog-intensieve en langdurige inspanningen verbeteren.

Koolhydraatrijke dranken

Met koolhydraatrijke sportdranken worden dranken bedoeld die glucose bevatten of een mengsel van glucose en fructose (fruitsuiker), sacharose (tafelsuiker)  en/of maltodextrinen. De volledige onderbouwing van de claim voor deze dranken lees je hier.

Eerder keurde de EFSA al claims goed voor koolhydraat-elektrolytenoplossingen:

  • ze bevorderen het uithoudingsvermogen bij duursport.
  • ze vergroten de opname van water tijdens lichamelijke inspanningen.

Het gebruik van claims is in de Europese wetgeving geregeld. Dit houdt in dat fabrikanten alleen voedings- en gezondheidsclaims mogen gebruiken als deze op de Europese lijst van goedgekeurde claims voorkomt.

februari 2018

Was er ooit een suikersamenzwering?

Lees meer

In de jaren 80 implementeerde de Amerikaanse overheid een laag-vet campagne met als doel haar burgers te beschermen tegen hart- en vaatziekten. Auteurs Johns en Oppenheimer van dit artikel halen recente verdachtmakingen onderuit dat de suikerindustrie de bewijslast voor de link tussen suiker en hart- en vaatziekten in de jaren 60 bagatelliseerde en zo de overheid richting een voedingsbeleid tegen vet stuurde. 

Recente verdachtmakingen

De verdachtmakingen werden in september van 2016 geuit door onderzoekers van de University of California. Ze vonden documenten die aantoonden dat de suikerindustrie mid jaren 60 Harvard-onderzoekers in het geheim hadden betaald een studie uit te voeren die de link tussen suiker en hart- en vaatziekten (HVZ) moest verdoezelen. In die tijd waren er twee theorieën over de oorzaak van HVZ: 1. ‘de suikerhypothese’, die HVZ toeschreef aan (over)consumptie van toegevoegde suikers en 2. ‘de vethypothese’ die uitging van totaal vet, verzadigd vet en cholesterol als voornaamste oorzaak van HVZ. Volgens de onderzoekers van de University of California domineerde de vethypothese na publicatie in 1967 van een door de suikerindustrie gesponsorde studie…Lees hier de volledige samenvatting.

januari 2018

Suikerstroop nu ook Gegarandeerde Traditionele Specialiteit

Lees meer

De Europese Commissie heeft vrijdag 12 januari 2018 bekend gemaakt dat het typisch Nederlandse product Suikerstroop een beschermde status ‘Gegarandeerde Traditionele Specialiteit’ (GTS) heeft gekregen. 

Suikerstroop is van oudsher een bijproduct van de suikerraffinage. Het wordt verkregen uit de stroperige vloeistof die overblijft bij de bereiding van suiker uit suikerbieten. In het begin van de 17e eeuw werd suikerstroop handmatig geproduceerd. Sinds 1908 wordt het fabrieksmatig gemaakt en sindsdien is de methode ongewijzigd. Uniek is dat suikerstroop 100% uit bietsuiker is gemaakt. De stroop heeft een zoet-zoute smaak. De bescherming is toegekend vanwege de traditionele productiemethode en samenstelling.

Suikerstroop wordt veel gebruikt in traditionele streekgerechten zoals Groningse kruidkoek, bruine bonen met appeltjes en Limburgse Zoervleisj (zuurvlees). Basterdsuiker is al sinds 2013 een GTS en nu is de Van Gilse Suikerstroop dat ook. In Nederland hebben verder Boerenkaas en de Hollandse Nieuwe deze beschermde status.

oktober 2017

Uitspraak over verband suiker en kanker sterk genuanceerd

Lees meer

Onlangs publiceerden Vlaamse wetenschappers een laboratoriumstudie waarin zij een versnelde suikerafbraak door tumorcellen onderzoeken en hoe dit leidt tot de groei van kanker. Een van de betrokken onderzoekers Johan Thevelein, beweerde vervolgens in de media dat kankerpatiënten beter op een suikervrij of suikerarm dieet kunnen overgaan. Het onderzoek zelf bevestigt deze uitspraak niet en de bewering is volgens verschillende oncologen voorbarig en onjuist. [In het onderzoek gaat het specifiek om glucose, niet om suiker (sacharose) per sé.]

Onjuiste uitspraak

In de Belgische krant De Morgen geven vooraanstaande oncologen de volgende kritiek op de uitspraak van Thevelein:

  • Het is erg voorbarig om resultaten vanuit celbiologisch onderzoek in een laboratorium te generaliseren naar de klinische praktijk. Daarvoor is meer onderzoek nodig. Om iets te kunnen zeggen over het effect van suiker in de voeding van kankerpatiënten zou je de overlevingskansen van twee groepen kankerpatiënten moeten vergelijken, de ene groep met een suikerrijk en de ander met een suikerarm dieet.

  • Kankercellen zijn heel flexibel: als je suikers weg zou nemen van kankercellen gaan deze cellen op zoek naar een andere brandstof, bijvoorbeeld vet. Dit is in eerder onderzoek aangetoond.

  • De behandeling van kankerpatiënten is zwaar. Het is belangrijk dat ze voldoende voedingstoffen (inclusief energie) binnenkrijgen. Door het schrappen van suiker uit hun dieet kan het gevaar bestaan dat de patiënt te veel verzwakt. Dit komt de behandeling niet ten goede.

Lees hier het volledige artikel in De Morgen.

Suikervrij dieet geen zin

Een andere kritisch artikel over de uitspraak van de Vlaamse onderzoeker geeft aan dat het suikerverbruik (lees glucoseverbruik) van een tumor zeer klein is (minder dan 2 gram per 100 gram tumorweefsel) in verhouding met de dagelijkse koolhydraatinname (zo’n 250-300 gram per dag) plus de glucose die ons lichaam zelf aanmaakt uit voornamelijk leverglycogeen (zo’n 200 gram per dag, ook met een suikervrij dieet). Voor een kankerpatiënt heeft een suikervrije dieet dus geen enkele zin. [Een suikervrije dieet heeft in dit geval dus ook betrekking op koolhydraten in het algemeen, aangezien koolhydraten door het lichaam worden omgezet tot bloedglucose. Bloedglucose komt uiteindelijk bij de tumor terecht.]

Conclusie

De resultaten van dit onderzoek hebben geleid tot ongefundeerde uitspraken van een van de betrokken onderzoekers, hetgeen veel verwarring schept voor kankerpatiënten en consumenten. Het is nooit aangetoond dat een suikerarm of suikervrij dieet heilzaam werkt bij kankerpatiënten. Bovendien geven vooraanstaande oncologen aan dat het schrappen van suiker uit het dieet van patiënten niet effectief is in de behandeling tegen kanker en zelfs risico’s met zich meebrengt.

augustus 2017

Nieuwe beweegrichtlijnen Gezondheidsraad

Lees meer

Volgens de nieuwe beweegrichtlijnen, die op 22 augustus 2017 verschenen, zouden volwassenen wekelijks ten minste twee en een half uur matig intensief moeten bewegen en kinderen dagelijks minstens een uur.

Ook adviseert de Gezondheidsraad voor beide groepen spier- en botversterkende activiteiten, zoals krachttraining. Voldoende bewegen verkleint het risico op hart- en vaatziekten, diabetes en depressieve gevoelens. Bij ouderen verlaagt bewegen bovendien het risico op botbreuken en verbetert het de loopsnelheid en spierkracht. Ook voor kinderen is voldoende beweging belangrijk, omdat het de kans op depressieve symptomen vermindert en het de botkwaliteit, spierkracht en fitheid verbetert. 

Meer weten? Kijk hier

Bron: Gezondheidsraad – Beweegrichtlijnen 2017

juli 2017

Geen verband inname suikers en diabetes

Lees meer

Er is geen bewijs dat suikers met fructose, zowel in vast en vloeibare vorm, gerelateerd zijn aan een verhoogd risico op diabetes type 2. Dit blijkt uit een samenvattend onderzoek waarin de onderzoekers 15 eerdere studies naar suikers en diabetes analyseerden. 

De onderzoekers vergeleken de hoogste met de laagste innames van suikers die fructose bevatten. Er was hierbij geen onderscheid tussen van nature aanwezige en toegevoegde suikers. De onderzoekers wilden met deze studie bepalen of het verband tussen suikerhoudende dranken en diabetes type 2 (vanaf nu diabetes in dit artikel) te verklaren is door suikers die fructose bevatten.

Beschermend verband suiker

De onderzoekers vonden geen verband tussen de inname van fructosehoudende suikers en een hoger risico op diabetes. 

Verklaring voor resultaten

De onderzoekers konden niet aantonen dat het verband tussen suikerhoudende dranken en diabetes gelinkt is via de inname van fructosehoudende suikers. Ze noemen een aantal verklaringen voor deze bevindingen:

  • Mensen met een hoog risico op diabetes vermijden suikers als preventiestrategie.
  • Mensen met een laag risico op diabetes hebben een hogere suikersinname uit voedingsmiddelen waarvan geen of een beschermend verband is aangetoond met diabetes (zoals granen en graanproducten, fruit en fruitproducten, zuivel en zuivelproducten).

Suikerhoudende dranken en diabetes: hoe dan gelinkt?

De onderzoekers bespreken alternatieve verklaringen voor het verband tussen suikerhoudende dranken en diabetes (want de inname van suikers met fructose verklaarde het verband dus niet, zo vonden ze):

  • Suikers in vloeibare vorm zijn minder verzadigend en bevorderen een overmatige energie-inname. Dit draagt mogelijk bij aan overgewicht en diabetes.
  • Suikerhoudende dranken zijn een ‘marker’ voor een ongezonde leefstijl. Mensen die veel suikerhoudende dranken consumeren, hebben een hogere energie-inname, zijn minder lichamelijk actief en roken meer.

Zwak bewijs

De onderzoekers beoordeelden het bewijs voor de resultaten als zwak. De reden hiervoor was een aantal beperkingen in de methoden van het onderzoek. 

Lees hier het volledig artikel. 

juni 2017

Koolhydraten, vetten en lichaamsgewicht

Lees meer

Energieverbruik en verlies van vetmassa zijn hoger bij diëten hoog in koolhydraten en laag in vet vergeleken met diëten hoog in vet en laag in koolhydraten. Dat blijkt uit een recente meta-analyse van 32 gecontroleerde onderzoeken, waarin koolhydraten en vet isocalorisch (met eenzelfde hoeveelheid calorieën) werden uitgewisseld. 

In de 32 meegenomen onderzoeken, zaten in totaal 563 proefpersonen en de hoeveelheid koolhydraat varieerde van 1-83% en de hoeveelheid vet van 4-84% van de totale calorie-inname. De hoeveelheid eiwitten en calorieën was gelijk in de geïncludeerde onderzoeken. In de laagvetdiëten was het gemiddelde energieverbruik gemiddeld 26 kcal per dag hoger dan in de hoogvetdiëten. De laagvetdiëten scoorden gemiddeld ook hoger wat betreft vetverlies; 16 gram per dag meer dan bij hoogvetdiëten. Het effect is echter zo klein dat het fysiologisch niet relevant is. Maar de resultaten zijn tegenovergesteld van wat het populaire ‘koolhydraat-insulinemodel’ voorspelt; namelijk dat koolhydraten specifiek dikmakend zouden zijn omdat ze zorgen voor de afgifte van insuline, wat de vetopslag stimuleert en het energieverbruik zou verminderen. Een calorie is dus gewoon een calorie wanneer het aankomt op lichaamsvet en energieverbruik onder deze omstandigheden.

Lees hier meer informatie over het onderzoek.

mei 2017

Foodweken NPO 3: That Sugar Film

Lees meer

Naar aanleiding van de NPO 3 Foodweken zendt de zender donderdag 1 juni 2017 ‘That Sugar Film’ uit. Deze documentaire was vorig jaar te zien in de Nederlandse bioscopen en toont hoe Australische acteur Damon Gameau twee maanden lang op een suikerrijk voedingspatroon leeft. Een korte reactie op deze film.

De film in het kort: Damon Gameau leeft voor twee maanden op een suikerrijk voedingspatroon. Dit houdt in 40 theelepels (160 gram) aan fructose en/of sacharose (suiker). Voor, tijdens en na afloop van het ‘experiment’ worden onder andere zijn lichaamsgewicht, buikomtrek en leverwaarden gemeten. Twee maanden later is Gameau ruim 8 kilo aangekomen.

Meer dan alleen suiker

Het voedingspatroon van Gameau is niet alleen rijk aan suikers, hij eet daarnaast geen groente meer, geen (gezonde) vetten en minder eiwitten. Ook dwingt hij zichzelf zo tot het extreme, dat hij moet overgeven. Het spreekt voor zich dat een dergelijk voedingspatroon ongezond is, dit heeft niet alleen te maken met de grote hoeveelheid suikers.

Dikker met minder calorieën?

Gameau komt in twee maanden tijd ruim 8 kilo aan. Hij zegt echter niet meer calorieën te hebben gegeten dan voorheen, waarschijnlijk zelfs iets minder. Ook zou zijn fysieke activiteit hetzelfde zijn gebleven. Je kunt echter onmogelijk minder energie innemen, net zoveel verbranden en toch ruim 8 kilogram aankomen in twee maanden.

Fructose

Gameau zet fructose in de film weg als dé boosdoener. Fructose komt van nature voor in fruit, honing en groente. Daarnaast bestaat kristalsuiker voor 50% uit fructose. Ook de meeste suikersiropen bestaan voor ongeveer de helft uit fructose. Gameau’s leverwaarden verslechterden tijdens het ‘experiment’ en wezen op leververvetting. Daarnaast verhoogde het vetzuurgehalte in zijn bloed. Snelle gewichtstoename zoals bij Gameau gebeurde, zorgt voor negatieve gezondheidseffecten en overgewicht is sterk geassocieerd met niet-alcoholische leververvetting. Wat betreft de gezondheidseffecten van fructose: hier is veel onderzoek naar gedaan. Grote hoeveelheden fructose (meer dan 20 procent van de energie-inname of meer dan 100 gram per dag) kan leiden tot negatieve gezondheidseffecten. Een matige fructoseconsumptie (30-60 gram per dag) past in een gezond voedingspatroon. In Nederland ligt de gemiddelde inname van fructose 49 gram per dag.

Onze volledige reactie op That Sugar Film hebben wij vorig jaar op kenniscentrumsuiker.nl geplaatst.

april 2017

Geen bewijs voor ‘suikerverslavingsmodel’ bij overgewicht

Lees meer

Suiker- en voedselverslaving zijn termen die vaak worden gebruikt in populaire media. Suiker zou verslavend zijn en op die manier overeten stimuleren. Onderzoekers van Maastricht University onderzochten of studenten (n=1495) ‘verslavingsachtige symptomen’ ervaren bij de consumptie van diverse hartige en suikerrijke voedingsmiddelen. En komt dit wellicht vaker voor bij suikerrijke producten? Ze betrokken bij hun onderzoek ook een mogelijke relatie met de BMI en depressie.

Hun conclusie: suikerrijke voedingsmiddelen (zoals snoep, frisdrank) dragen minimaal bij aan ‘voedselafhankelijkheid’ en een verhoogd risico op gewichtstoename. Voedingsmiddelen rijk aan vet en suiker/eiwit (kaas, worst en chocola, gebak) waren wel gerelateerd aan voedselafhankelijkheid en overgewicht. 

Achtergrond

Hoewel voedsel- suikerverslaving in de media dan wel veel gebruikte termen zijn, is de wetenschappelijke consensus dat er onvoldoende bewijs is dat voedingsstoffen - met uitzondering van alcohol - verslavend zijn. In 2013 bracht NeuroFAST, een onafhankelijk samenwerkingsverband tussen Europese universiteiten en onderzoeksinstellingen, een consensusverklaring uit.